2016 جىلعى 8 قاڭتار, استانا قالاسى
پەداگوگيكالىق ادەپ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى
«ءبىلىم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 5-بابىنىڭ 34-1) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان پەداگوگيكالىق ادەپ قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار دەپارتامەنتى (ج. جونتاەۆا) زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن:
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىقتىڭ كوشىرمەسىن مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى نورماتيۆتiك قۇقىقتىق اكتiلەرiنiڭ ەتالوندىق باقىلاۋ بانكiندە ورنالاستىرۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ «رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنا جولداۋدى;
3) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرۋدى;
4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 1), 2) جانە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ ۇسىنىلۋىن قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى ە.ن. يمانعاليەۆكە جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ت.بالىقباەۆ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ
مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ 2016 جىلعى 8 قاڭتارداعى № 9 بۇيرىعىمەن بەكىتىلدى
پەداگوگيكالىق ادەپ قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى پەداگوگيكالىق ادەپ قاعيدالارى (بۇدان ءارى - قاعيدالار) قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ, «ءبىلىم تۋرالى» 2007 جىلعى 27 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ, 2015 جىلعى 23 قاراشاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك كودەكسىنىڭ, «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» 2015 جىلعى 18 قاراشاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس ازىرلەندى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جالپىعا بىردەي تانىلعان ادامگەرشىلىك قاعيداتتارى مەن نورمالارىنا نەگىزدەلگەن.
2. قاعيدالار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پەداگوگ قىزمەتكەرلەرى باسشىلىققا الاتىن پەداگوگيكالىق ادەپ قاعيداتتارى مەن نورمالارىنىڭ جالپى جيىنتىعىن بىلدىرەدى.
3. قاعيدالار ەرەجەلەرىن پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىلۋى جانە ساقتاۋى ولاردىڭ كاسىبي قىزمەتى مەن ەڭبەك ءتارتىبى ساپاسىن باعالاۋ ولشەمشارتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
4. پەداگوگيكالىق ادەپ قاعيدالارىنىڭ ءماتىنى ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن قولجەتىمدى بەلگىلى ءبىر ورىندا ورنالاستىرىلادى.
2. پەداگوگيكالىق ادەپتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى
5. پەداگوگيكالىق ادەپتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مىنالار بولىپ تابىلادى:
1) ادالدىق:
پەداگوگ ادالدىعى ولاردىڭ وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ ناتيجەسىنە, ءوز قىزمەتىندەگى تۇزەتۋلەردى جۇزەگە اسىرا بىلۋىنە, سىنعا جانە رەفلەكسياعا قابىلەتىن دامىتۋعا, وقۋشىلاردىڭ, اتا-انالاردىڭ, ارىپتەستەردىڭ كەز كەلگەن پىكىرى ءۇشىن اشىقتىعىنا جاۋاپكەرشىلىگىن بىلدىرەدى;
2) ادىلدىك:
پەداگوگ ادىلدىگى ونىڭ باعالاۋ قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن, ولاردىڭ قۇرعان ءبىلىم بەرۋ ورتاسىنىڭ ايقىندىلىعىن بىلدىرەدى. ادىلدىك پەداگوگكە وقۋشىنىڭ, ونىڭ اتا-اناسىنىڭ (زاڭدى وكىلدەرىنىڭ), ارىپتەستەرىنىڭ قۇقىعىن بۇزۋعا تىيىم سالادى;
3) ءوزىنىڭ ابىرويىن جانە قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەۋ:
پەداگوگ ءوزىنىڭ كاسىبي نازارىنداعى وبەكتىلەر بولىپ تابىلاتىن وقۋشىنىڭ, اتا-انانىڭ, ادامداردىڭ ابىرويى مەن قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەيدى, ولارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋدا ونەگەلى. ول بالانىڭ دامۋىن شىنىمەن قالاپ, وعان ارقاشان كومەكتەسۋگە دايىن ەكەندىگىن ءبىلدىرىپ, ءبىلىم الۋشىنىڭ جەتىستىگىن (جەتىسپەۋشىلىگىن) باعالاۋدا ادەپتىلىك تانىتادى.
ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ قاتىسۋشىلارىنا قاتىستى كۇش كورسەتۋ, مورالدىق جانە پسيحيكالىق قىسىم جاساۋ ادىستەرىن قولدانۋعا مۇلدەم جول بەرمەيدى;
4) جالپى ادامي قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەۋ:
پەداگوگ جالپى ادامي قۇندىلىقتاردىڭ باسىمدىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, ءاربىر ۇلت مادەنيەتىنىڭ ەرەشەلىگىنە, قۇندىلىعىنا جانە قادىر-قاسيەتىنە قۇرمەتپەن قارايدى.
پەداگوگ ۇلتارالىق قاتىناستار مادەنيەتىن تاربيەلەيدى, ءبىلىم الۋشىلاردى جاسىنا, جىنىسىنا, تىلىنە, ۇلتىنا, ءدىني كوزقاراسىنا, ازاماتتىعىنا, شىعۋ تەگىنە, الەۋمەتتىك, لاۋازىمدىق جانە م ۇلىكتىك جاعدايىنا نەمەسە وزگە دە كەز كەلگەن جاعدايلارعا قاراماستان بارلىق ۇلتتار مەن بارلىق ادامداردىڭ قۇقىعى مەن قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەۋگە ۇيرەتەدى;
پەداگوگ مەكتەپ ۇجىمىندا سەنىم ءبىلدىرۋ جانە قۇرمەتتەۋ احۋالىن جاساۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى;
5) كاسىبي ىنتىماقتاستىق:
پەداگوگ ماماندىق مارتەبەسى تۋرالى ويلايدى, ارىپتەستەرىنىڭ ابىرويىن جانە قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەيدى, مۇعالىم بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەتىن ءىس-ارەكەتتەرگە جول بەرمەيدى.
پەداگوگ, قانداي دا ءبىر دۇرىس ەمەس نارسەلەردى جاساۋعا, ءوز ارىپتەستەرىنىڭ سەنىمىنە نۇقسان كەلتىرۋگە, ولاردىڭ كاسىبي مىندەتتەرىن اتقارۋىنا كەدەرگى جاساۋعا, ولارعا قانداي دا ءبىر شىعىن كەلتىرۋگە جول بەرمەيدى. پەداگوگ ءوز ارىپتەستەرىنىڭ تەوريالىق جانە ادىستەمەلىك شەبەرلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, شىعارماشىلىق قابىلەتىن دامىتۋعا, قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ارىپتەستەرىنە كومەك بەرۋگە جاردەم كورسەتەدى. كاسىبي ىنتىماقتاستىق جالعاندىق پەن ادىلەتسىزدىكتى اقتاۋعا قىزمەت ەتپەيدى;
6) ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋ.
پەداگوگ ءوزىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن, زياتكەرلىك, شىعارماشىلىق جانە جالپى عىلىمي دەڭگەيىن جەتىلدىرەدى.
3. پەداگوگيكالىق ادەپتىڭ نەگىزگى نورمالارى
6. پەداگوگ قىزمەتكەر ءوز قىزمەتىندە:
1) ءبىلىم الۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەردى اتا-انالارىنا, ەتنومادەني قۇندىلىقتارعا قۇرمەت كورسەتۋگە, قورشاعان الەمگە ۇقىپتى قاراۋعا, جوعارى ادامگەرشىلىك تۇرعىدا تاربيەلەۋگە مۇمكىندىك جاسايدى;
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پەداگوگ قىزمەتكەرىنىڭ جوعارى اتاعىنىڭ بەدەلىن تۇسىرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزاتىن ءىس-ارەكەتتەردى جاساۋعا جول بەرمەيدى;
3) ءوزىنىڭ قىزمەتتىك مىندەتىن ادال جانە ساپالى ورىندايدى;
4) ءوزىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرەدى, ءوز بەتىنشە ءبىلىم الۋ جانە ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرۋمەن بەلسەندى تۇردە اينالىسادى;
5) ەڭبەكتارتىبىن بۇلجىتپاي ساقتايدى;
6) ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ مۇلكىنە ۇقىپتى قارايدى جانە ونى جەكە ماقساتتا پايدالانبايدى;
7) سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا شارالار قابىلدايدى, ءوزىنىڭ شىنشىل, ادال جانە ءادىل مىنەز-قۇلقىمەن ۇلگى بولادى;
8) قىزمەتتىك اقپاراتتاردى پايداكۇنەمدىك جانە وزگە دە جەكە ماقساتتاردا پايدالانۋعا جول بەرمەيدى;
9) ءوزى ۇلگى بولا وتىرىپ, ۇجىمدا تۇراقتى جانە جاعىمدى مورالدىق-پسيحولوگيالىق جاعداي قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك جاسايدى;
10) ءوزىنىڭ قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋ كەزەڭىندە ىسكەرلىك كيىم ۇلگىسىندە بولادى.
7. ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋدا پەداگوگ قىزمەتكەر:
1) جاسىنا, جىنىسىنا, ۇلتىنا, ءدىني سەنىمىنە, ازاماتتىعىنا, شىعۋ تەگىنە, الەۋمەتتىك, لاۋازىمدىق جانە م ۇلىكتىك جاعدايلارىنا نەمەسە كەز كەلگەن وزگە دە ءمان-جايلارعا قاراماستان ادامنىڭ قۇقىعىن, ابىرويى مەن قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەيدى;
2) ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلارعا قاتىستى قارجىلىق جانە وزگە دە بوپسالاۋ فاكتىلەرىنە جول بەرمەيدى, ءوز ارىپتەستەرى تاراپىنان وسىنداي ءىس-ارەكەتتەردى بولدىرماۋ ءۇشىن كۇش سالادى;
3) ءوز ءىس-ارەكەتىمەن قوعام تاراپىنان دالەلدى سىندارعا جول بەرمەيدى, وعان سابىرلىلىقپەن قارايدى, ءوزىنىڭ كاسىبي قىزمەتىندەگى كەمشىلىكتەردى جويۋ جانە ونى جاقسارتۋ ءۇشىن سىندارلى سىندى پايدالانادى;
4) ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ قاتىسۋشىلارىنا كاسىبي قولداۋ كورسەتەدى.
8. ارىپتەستەرمەن قارىم-قاتىناس جاساۋدا پەداگوگ قىزمەتكەر:
1) جالپى قابىلدانعان ادامگەرشىلىك-ادەپتىلىك نورمالارىن, سىپايىلىق پەن بيازىلىقتى ساقتايدى;
2) باسقا پەداگوگ قىزمەتكەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە كوپشىلىك الدىندا كۇمان كەلتىرمەيدى.
بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2016 جىلعى 10 اقپاندا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №13038 بولىپ ەنگىزىلدى.